Μέγας ετυμολόγος
calameo τζαρτζανος 67 68 Helene Kemiktsi Ετυμολογικόν Mέγα (1499)
http://en.calameo.com/accounts/1132284
Το Μέγα Ετυμολογικόν (αναφέρεται συχνά στη βιβλιογραφία συντομογραφημένο ως EM από το Etymologicum magnum) είναι ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά λεξικά. Παράλληλα όμως πρόκειται για το σπουδαιότερο έργο της ελληνικής τυπογραφίας από το γεγονός ότι είναι το πρώτο βιβλίο που τυπώθηκε από καθαρά ελληνικό τυπογραφείο, 44 μόλις χρόνια μετά την κοσμοϊστορική εφεύρεση του Ιωάννη Γουτεμβέργιου.Το Μέγα Ετυμολογικόν - Etymologicum magnum - (όπως είναι το πραγματικό όνομα), είναι ένα ελληνόγλωσσο αλφαβητικό λεξικό με βαρύτητα στην ετυμολογία των λέξεων. Φέρεται να έχει εκπονηθεί περί τα μέσα του 11ου αιώνα (μ.Χ.) από άγνωστο λεξικογράφο και σε άγνωστο μέρος. Ονομάστηκε και Etymologicum genuinum (= γνήσιο ετυμολογικό) από τον Ρειντζενστάιν, (Reitzenstein), που είχε ανακαλύψει και τον Βατικάνειο Κώδικα, σε αντιδιαστολή του "Γουδιανού Ετυμολογικού", (Etymologicum Gudianum), που καθιερώθηκε να αποκαλείται "Ετυμολογικό άλλο".
Γεγονός πάντως είναι ότι ο συγγραφέας του Μεγάλου Ετυμολογικού πρέπει να άντλησε το υλικό από κείμενα του Στεφάνου του Βυζαντίου, το λεξικό του Διογενιανού, από διάφορους σχολιαστές αρχαίων ελληνικών κειμένων και άλλων. Το Μέγα Ετυμολογικό βρέθηκε σε έξι χειρόγραφα που διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους. Έχει διασωθεί ένα μικρό μόνο μέρος που περιλαμβάνει τις λέξεις που αρχίζουν από Α.
Η αξία του λεξικού αυτού δεν είναι τόσο η παρεχόμενη ετυμολογία των λέξεων που σε πολλές των περιπτώσεων δεν είναι ισάξιες αυτών άλλων λεξικών, όσο οι πληροφορίες που περιέχει σε άλλο λεξικολογικό υλικό και αποσπάσματα από συγγράμματα αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων που φέρονται να έχουν απολεσθεί.Το Μέγα Ετυμολογικόν τυπώθηκε στη Βενετία το 1499 από τον Ζαχαρία Καλλιέργη. Φέρεται όμως το χειρόγραφο κείμενο να του το παρέδωσε ο Μάρκος Μουσούρος, διαπρεπής Έλληνας λόγιος από την Κρήτη, που ήταν επίσημα εξουσιοδοτήμένος να έχει πρόσβαση σε ιστορικά αρχεία. Αποτελεί δε ιδιαίτερο αντιπροσωπευτικό δείγμα της αρχετυπίας και κυρίως για την πλούσια διακόσμηση της κάθε σελίδας του με πρωτογράμματα και επίτιτλα, καθώς και την εκτεταμένη ερυθροτυπία με συμπλέγματα περίτεχνων γραμματοσειρών τυπογραφικών στοιχείων.
Το βιβλίο αυτό θεωρείται σήμερα η αφετηρία της μετέπειτα πλούσιας τυπογραφικής δραστηριότητας του Ελληνισμού στα διάφορα κράτη διασποράς του, όπου βρισκόταν την εποχή εκείνη από την Οθωμανική Αυτοκρατορία και τη Ρωσία μέχρι τα κράτη της Δύσης και βόρειας Αφρικής.
Σημείωση: το Μέγα Ετυμολογικόν είναι το πρώτο που τυπώθηκε σε ελληνικό τυπογραφείο και όχι η πρώτη ελληνόγλωσση εκτύπωση.Με τον τίτλο Etymologicum Genuinum (E Gen ως συντομογραφία, μτφ: γνήσιο ετυμολογικό) είναι γνωστό το βυζαντινό λεξικογραφικό εγκυκλοπαιδικό έργο το οποίο δημιουργήθηκε στην Κωνσταντινούπολη στα μέσα του 9ου αιώνα.Ο αρχικός ελληνικός τίτλος δεν είναι γνωστός, και η ονομασία Etymologicum Genuinum δεν είναι παρά μια σχετικά νέα συμβατική ονομασία που δόθηκε από τους λογίους του 19ου αιώνα. Τα στοιχεία του χειρόγραφου και οι παραπομπές προς αυτό από άλλα έργα, κάνουν πιθανό ο αρχικός τίτλος να ήταν Ἐτυμολογικόν ή το Μέγα Ἐτυμολογικόν -αποτελεί διαφορετικό έργο από το βυζαντινό Μέγα Ετυμολογικόν του 12ου αιώνα-. Η σύγχρονη ονομασία του έγινε το 1897 από τον Γερμανό κλασικό φιλόλογο Ρίχαρντ Άουγκουστ Ράιτσενσταϊν (Richard August Reitzenstein) ο οποίος ήταν ο πρώτος που επιμελήθηκε αποσπάσματα του λεξικού.[1]Ο ανώνυμος συντάκτης του έργου συγκέντρωσε υλικό από το έργο πολλών παλαιότερων λεξικογράφων και σχολιαστών, αρχαίων και συγχρόνων του, όπως του Αίλιου Ηρωδιανού, Γεωργίου Χοιροβοσκού, Κυρίλλου και Μεθοδίου, Ωρίωνα του Θηβαίου, Ώρονα του Αλεξανδρινού, και Θεόγνωστου του Γραμματικού.[2] Πιθανώς η δημιουργία του λεξικού ήταν προϊόν του κύκλου διανοουμένων του Πατριάρχη Φωτίου Α΄. Αποτέλεσε μια σημαντική πηγή για την μετέπειτα βυζαντινή λεξικογραφική παράδοση, ανάμεσα τους και του Μεγάλου Ετυμολογικού λεξικού.[3]
http://www.archive.org/stream/etymologikontome00etymuoft#page/2/mode/2up
Το Μέγα Ετυμολογικόν (ή "Μέγας ετυμολόγος"/Etymologicum magnum) αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά λεξικά και συντάχθηκε από άγνωστο λεξικογράφο κατά τον 10ο-11ο αι. Αποτελεί ένα ελληνόγλωσσο αλφαβητικό λεξικό που ασχολείται κυρίως με την ετυμολογία των λέξεων. Η σπουδαιότητα του συνίσταται κυρίως στα αποσπάσματα έργων που παραθέτει, πολλά από τα οποία έχουν χαθεί. Βρέθηκε σε έξι χειρόγραφα που παρουσιάζουν διαφορές μεταξύ τους. Μόνο ένα μικρό του τμήμα έχει διασωθεί που περιέχει τις λέξεις που αρχίζουν από Α.
Τυπώθηκε στη Βενετία το 1499 από τους κρητικούς Ζαχαρία Καλλιέργη και Νικόλαο Βλαστό και είναι το 1ο βιβλίο που τυπώθηκε από ελληνικό τυπογραφείο και όχι η πρώτη ελληνόγλωσση εκτύπωση (44 έτη μετά την ανακάλυψη της τυπογραφίας από τον Γουτεμβέργιο). Την έκδοση του χρηματοδότησε η Άννα Παλαιολογίνα Νοταρά, που διέμενε στη Βενετία μετά την Άλωση.
Η έκδοση του λεξικού προετοιμάστηκε επί 6 χρόνια. Εκδόθηκε σε μεγάλο σχήμα με τυπογραφικά στοιχεία σχεδιασμένα, χαραγμένα και κομμένα από τον Ζαχαρία Καλλιέργη έχοντας ως πρότυπο τον γραφικό του χαρακτήρα. Διακοσμημένο με φυτικό μοτίβο, διαδομένο στα μεταβυζαντινά χειρόγραφα, κοσμείται με επίτιτλα και πρωτογράμματα, με κόκκινη μελάνη στην πλειοψηφία τους.
Βυζαντινή γραμματεία
- Ελληνική Γραμματική (σπάνιο χειρόγραφο του 1500) grammatiki xeirographon Manuscrits grecs Manuelis Moschopuli grammatica btv1b102245863
- Συντακτικὸν τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς γλώσσης (1966)
- Γραμματική τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Γλώσσης (1967)
calameo τζαρτζανος 67 68 Helene Kemiktsi Ετυμολογικόν Mέγα (1499)
http://en.calameo.com/accounts/1132284
- Ελληνική Γραμματική (σπάνιο χειρόγραφο του 1500)
- Συντακτικὸν τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς γλώσσης (1966)
- Γραμματική τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Γλώσσης (1967)
- ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ-ΤΗΣ-ΑΡΧΑΙΑΣ-ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ-ΓΛΩΣΣΗΣ-ΤΖΑΡΤΖΑΝΟΣ Συντακτικὸν τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς γλώσσης (1966)
- gramatiki-arxaias-ellinikis-tzartzanou-Γραμματική τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Γλώσσης (1967)
Γεγονός πάντως είναι ότι ο συγγραφέας του Μεγάλου Ετυμολογικού πρέπει να άντλησε το υλικό από κείμενα του Στεφάνου του Βυζαντίου, το λεξικό του Διογενιανού, από διάφορους σχολιαστές αρχαίων ελληνικών κειμένων και άλλων. Το Μέγα Ετυμολογικό βρέθηκε σε έξι χειρόγραφα που διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους. Έχει διασωθεί ένα μικρό μόνο μέρος που περιλαμβάνει τις λέξεις που αρχίζουν από Α.
Η αξία του λεξικού αυτού δεν είναι τόσο η παρεχόμενη ετυμολογία των λέξεων που σε πολλές των περιπτώσεων δεν είναι ισάξιες αυτών άλλων λεξικών, όσο οι πληροφορίες που περιέχει σε άλλο λεξικολογικό υλικό και αποσπάσματα από συγγράμματα αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων που φέρονται να έχουν απολεσθεί.Το Μέγα Ετυμολογικόν τυπώθηκε στη Βενετία το 1499 από τον Ζαχαρία Καλλιέργη. Φέρεται όμως το χειρόγραφο κείμενο να του το παρέδωσε ο Μάρκος Μουσούρος, διαπρεπής Έλληνας λόγιος από την Κρήτη, που ήταν επίσημα εξουσιοδοτήμένος να έχει πρόσβαση σε ιστορικά αρχεία. Αποτελεί δε ιδιαίτερο αντιπροσωπευτικό δείγμα της αρχετυπίας και κυρίως για την πλούσια διακόσμηση της κάθε σελίδας του με πρωτογράμματα και επίτιτλα, καθώς και την εκτεταμένη ερυθροτυπία με συμπλέγματα περίτεχνων γραμματοσειρών τυπογραφικών στοιχείων.
Το βιβλίο αυτό θεωρείται σήμερα η αφετηρία της μετέπειτα πλούσιας τυπογραφικής δραστηριότητας του Ελληνισμού στα διάφορα κράτη διασποράς του, όπου βρισκόταν την εποχή εκείνη από την Οθωμανική Αυτοκρατορία και τη Ρωσία μέχρι τα κράτη της Δύσης και βόρειας Αφρικής.
Σημείωση: το Μέγα Ετυμολογικόν είναι το πρώτο που τυπώθηκε σε ελληνικό τυπογραφείο και όχι η πρώτη ελληνόγλωσση εκτύπωση.
Τα περιεχόμενα του έργου διασώζονται σε 2 χειρόγραφα του 10ου αιώνα, το Codex Vaticanus Graecus 1818 (= A) και το Codex Laurentianus Sancti Marci 304 (= B; AD 994). Σε κανένα από τα 2 δεν περιέχεται η πρώτη ανασκόπηση ή το πλήρες κείμενο, αλλά διαφορετικά συμπτυγμένα τμήματα.
Το έργο δεν έχει εκδοθεί σε έντυπη έκδοση, παρά μόνο κάποια τμήματα του.[4] Υπάρχουν 2 εκδόσεις οι οποίες βρίσκονται σε μακροχρόνια προετοιμασία, η πρώτη ξεκίνησε από την Άντα Άντλερ και συνεχίστηκε από τον Κλάους Άλπερς (Klaus Alpers),[5] ενώ η 2η από τον Φρανσουά Λασέρ (François Lasserre) και τον Νικόλαο Λιβαδαρά.[6] Η έκδοση των Λασέρ και Λιβαδαρά τιτλοφορήθηκε ως Etymologicum Magnum Genuinum, ωστόσο η ονομασία αυτή δεν χρησιμοποιείται πολύ συχνά καθώς δημιουργεί το ενδεχόμενο σύγχυσης με το Etymologicum Magnum/Μέγα Ετυμολογικόν του 12ου αιώνα.[7]Ετυμολογικόν μέγα κατά αλφάβητον πάνυ ωφέλιμον.
Μέγα ετυμολογικόν λεξικόν.
Το Μέγα Ετυμολογικόν (ή "Μέγας ετυμολόγος"/Etymologicum magnum) αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά λεξικά και συντάχθηκε από άγνωστο λεξικογράφο κατά τον 10ο-11ο αι. Αποτελεί ένα ελληνόγλωσσο αλφαβητικό λεξικό που ασχολείται κυρίως με την ετυμολογία των λέξεων. Η σπουδαιότητα του συνίσταται κυρίως στα αποσπάσματα έργων που παραθέτει, πολλά από τα οποία έχουν χαθεί. Βρέθηκε σε έξι χειρόγραφα που παρουσιάζουν διαφορές μεταξύ τους. Μόνο ένα μικρό του τμήμα έχει διασωθεί που περιέχει τις λέξεις που αρχίζουν από Α.
Τυπώθηκε στη Βενετία το 1499 από τους κρητικούς Ζαχαρία Καλλιέργη και Νικόλαο Βλαστό και είναι το 1ο βιβλίο που τυπώθηκε από ελληνικό τυπογραφείο και όχι η πρώτη ελληνόγλωσση εκτύπωση (44 έτη μετά την ανακάλυψη της τυπογραφίας από τον Γουτεμβέργιο). Την έκδοση του χρηματοδότησε η Άννα Παλαιολογίνα Νοταρά, που διέμενε στη Βενετία μετά την Άλωση.
Η έκδοση του λεξικού προετοιμάστηκε επί 6 χρόνια. Εκδόθηκε σε μεγάλο σχήμα με τυπογραφικά στοιχεία σχεδιασμένα, χαραγμένα και κομμένα από τον Ζαχαρία Καλλιέργη έχοντας ως πρότυπο τον γραφικό του χαρακτήρα. Διακοσμημένο με φυτικό μοτίβο, διαδομένο στα μεταβυζαντινά χειρόγραφα, κοσμείται με επίτιτλα και πρωτογράμματα, με κόκκινη μελάνη στην πλειοψηφία τους.